ĐỒNG HỒ JAQUET DROZ THĂNG HOA VỚI KỸ NGHỆ TRÁNG MEN PAILLONNÉ ĐỘC QUYỀN

Nhắc đến gia đình Jaquet Droz người ta nhắc đến ba giá trị: lịch sử, sáng tạo và thăng hoa nghệ thuật. Trong từng thiết kế bồi đắp suốt 275 năm, những đặc trưng của gia đình Jaquet Droz đã được đúc kết lại trong 8 mật mã: bộ Grande Seconde, kĩ nghệ automata, kĩ nghệ Pháp lam, thiết kế vỏ đồng hồ với những đường lượn, độ hoàn thiện đẳng cấp của các cỗ máy siêu phức tạp hay cách sử dụng đá khoáng để tạo thành những độc bản tự nhiên dưới cái tên Jaquet Droz. Frost of London Việt Nam trân trọng giới thiệu một kỹ nghệ đặc biệt nữa của Jaquet Droz với sự sáng tạo và thăng hoa nghệ thuật: kỹ nghệ tráng men Paillonné (kỹ nghệ lá-vàng-mỏng) 

Nghệ thuật tráng men – ra đời thời cổ đại ở miền cận và viễn đông – là hình thức nghệ thuật đầy thách thức và phức tạp nhưng lại được rất nhiều nhà sản xuất ưa chuộng trong trang trí mặt đồng hồ. Một số loại hình tráng men chính gồm có Grand Feu (hiếm nhất, sử dụng những lớp men tráng bằng tay và nung trong nhiệt độ rất cao); cloisonné (Những sợi vàng nhỏ được dùng để phác họa mẫu thiết kế, men phủ lên phần bên trong những đường phác họa); grisaille (kỹ thuật sử dụng hai màu đen và trắng để tạo ra các bóng màu xám và sự phối màu sáng tối ấn tượng cho bức hình); champlevé (mẫu thiết kế được khắc trên mặt kim loại hoặc mặt số của đồng hồ, sau đó phủ men lên các phần bên trong đường chạm khắc); plique-à-jour (tương tự như cloisonné nhưng sử dụng lớp nền tạm thời có thể tự tan đi hoặc dễ dàng lau sạch sau khi nung); paillonné (đắp những lớp men có màu sắc trong suốt lên những miếng vàng hoặc bạc rất mảnh) và vallonné (nền kim loại được chạm nổi các họa tiết nhấp nhô tạo ra các lớp màu nhạt dần với nhiều mức độ sau khi tráng men).

Tại Baselworld Jaquet Droz đã phô bày sự tinh thông của nghệ thuật tráng men truyền thống vùng Geneva qua bộ ba tuyệt phẩm mới có tên Petite Heure Minute  Paillonné. 

Paillonné là kĩ thuật phủ mặt với vài lớp men nền, sau đó đặt các vân hoa vàng được gọi là paillons lên lớp men nền và cuối cùng là phủ lên các paillons một lớp men mềm (men trong). Nghệ thuật này đã gần như bị thất truyền trong giới đồng hồ, chỉ còn vài người còn sót lại thuộc thế hệ nghệ nhân cũ có thể làm chính xác những tác phẩm này. 

Mặt số xanh biếc ton sur ton với những chiếc kim được thép hoá xanh cùng phẩn vỏ vàng đỏ và dây đeo cá sấu xanh da trời hoặc đen cổ điển. 

Dựa vào sự tương tác kì diệu của loại bột siêu mịn và nung trong lò ở độ chính xác cao. Những nghệ nhân của Jaquet Droz dường như là những người bảo vệ cuối cùng của kĩ nghệ lâu đời này bằng việc tạo ra những bề mặt tráng men tuyệt đẹp, có màu sắc và nổi hạt độc đáo. Một khi hoàn thành, tác phẩm sẽ giữ được sự nguyên vẹn. Các men rang vẫn giữ nguyên vẻ đẹp của nó và độ bóng bẩy cũng sẽ được nguyên vẹn qua hàng thế kỉ.

Tráng men Paillonné là một phương pháp tráng men lên các paillettes (hoạ tiết nhỏ được sắp xếp thủ công với chất liệu chủ yếu là vàng lá) và fondant (men mờ). Đây gần như là kĩ nghệ độc quyền của Jaquet Droz.

Tráng men Paillonné là một phương pháp tráng men lên các paillettes (hoạ tiết nhỏ được sắp xếp thủ công với chất liệu chủ yếu là vàng lá) và fondant (men mờ). Đây gần như là kĩ nghệ độc quyền của Jaquet Droz. Trong suốt thế kỷ 18, người sáng lập công ty đã chuyển đổi phương pháp này qua thành một hình thức nghệ thuật và  lưu giữ nguyên vẹn bản sắc cho tới tận ngày nay.

 Chiếc đồng hồ bỏ túi với kích thước 50mm sản xuất theo kỹ nghệ tráng men trên mặt đồng hồ

Mặt đồng hồ được tráng men Paillonné

Bởi kĩ nghệ tráng men lửa lớn có rất nhiều rủi ro, đặc biệt khi có thêm hoạ tiết dạng Paillonné độ rủi ro càng lớn hơn do vậy mỗi thiết kế trong bộ sưu tập này chỉ được sản xuất với số lượng có hạn 8 chiếc trên toàn thế giới. 

Khi sử dụng kỹ nghệ điêu khắc, các hãng đồng hồ Haute Horlogerie thường sử dụng kèm với kỹ nghệ tráng men.  Kĩ nghệ này về cơ bản là sử dụng thủy tinh màu để tạo nên các bề mặt trang trí phủ lên chất liệu nền, ví dụ như vàng. Các mảnh kính được nghiền bằng tay đến khi thành bột và được hòa với các chất dạng lỏng như dầu hoặc nước sau đó được quét lên bề mặt. Men được quét lên cần phải nung trong lò có nhiệt độ đủ cao để làm tan chảy bột, tạo nên bề mặt ở nhiệt độ khoảng 800° đến 1200° C. Có những lúc phải nung đến cả chục lần hoặc hơn dựa vào yêu cầu của mặt đồng hồ, và ở bất cứ công đoạn nào, sự hình thành các vết nứt cũng như các bọt khí có thể phá hỏng cả quá trình và buộc phải làm lại từ đầu.

Paillonné là kĩ thuật phủ mặt với vài lớp men nền, sau đó đặt các vân hoa vàng được gọi là paillons lên lớp men nền và cuối cùng là phủ lên các paillons một lớp men mềm (men trong)

Đây là một công đoạn thủ công phức tạp vì nó đòi hỏi tạo ra các khuôn dập tạo hình đặc biệt, sau đó dập từng chiếc một từ những lá vàng 22 karat hoặc 24 karat siêu mỏng. Kết quả tạo nên những lá paillons vô cùng mỏng manh

Kĩ thuật được đánh giá gần như là khó nhất trong chế tác đồng hồ mang tên Paillonné – kĩ thuật phủ mặt với vài lớp men nền, sau đó đặt các vân hoa vàng được gọi là paillons lên lớp men nền và cuối cùng là phủ lên các paillons một lớp men mềm (men trong). Quá trình này bắt đầu với việc tạo ra các paillons. Đây là một công đoạn thủ công phức tạp vì nó đòi hỏi tạo ra các khuôn dập tạo hình đặc biệt, sau đó dập từng chiếc một từ những lá vàng 22 karat hoặc 24 karat siêu mỏng. Kết quả tạo nên những lá paillons vô cùng mỏng manh. Một điều cần chú ý rằng vàng nguyên chất cực kì mỏng và chỉ có thể được xử lí khi dùng các cây cọ mềm nâng lên. Bước tiếp theo đòi hỏi không ít công sức cũng như sự tỉ mỉ, đó là khâu đặt các lá paillons vào đúng vị trí trên lớp men nền. Trong trường hợp của đồng hồ Petite Heure Minute Paillonné thì phải thực hiện hàng chục lần việc đặt paillon vào các vị trí chính xác.

Jaquet Droz Petite Heure Minute

Công việc tráng men được phân ra bởi các kĩ nghệ sử dụng trong quá trình thực hiện. Một kĩ nghệ với cái tên rất mỹ miều – Cloisonné là một ví dụ, kĩ nghệ sử dụng các một sợi vàng được uốn thành khung chứa men tráng. Hay Champlevé – tên một kĩ thuật đòi hỏi đặt men vào các khoang nông được tạo nên trên bề mặt kim loại nhờ các dụng cụ trạm trổ. Việc tráng men không chỉ đòi hỏi rất nhiều kĩ thuật mà cả sự kiên nhẫn, đặc biệt là sự kiểm soát khéo léo mà người thợ khi tráng vùng kim phút vì phải sử dụng các cây cọ nhỏ xíu và bút lông, đôi khi phải dùng đến cả những chiếc cọ tráng men chỉ có một sợi lông chuyên dùng để vẽ các bức họa có kích thước nhỏ. Tráng men đồng hồ đã từng bị suy thoái vào đầu kỉ nguyên thạch anh nhưng giờ đây nó đã trở lại và phát triển. Nhưng, bất kì kỹ thuật thủ công cao cấp nào cũng luôn có những cách làm tắt. Ví dụ như kĩ thuật Cloisonné có thể bị bắt chước bằng vệc sử dụng thiết bị máy để tạo ra những khoang với vách ngăn mỏng thay vì định khuôn bằng tay. Các bức vẽ thu nhỏ tráng men nên được phân biệt cẩn thận với thứ được gọi là “men lạnh” hay còn được gọi là nhựa dẻo epoxy có màu, cứng lại khi nung lên.

 Chiếc đồng hồ bỏ túi với kích thước 50mm

Bộ ba Petite Heure Minute Paillonné là minh chứng cho sự tinh thông bậc thầy của Jaquet Droz trong kĩ nghệ này. Giới hâm mộ Jaquet Droz vốn không quá xa lạ với kĩ nghệ này bởi thương hiệu đã khai thác kĩ nghệ tráng men Grand Feu (lửa lớn) từ thế kỉ thứ 18. Quy trình tráng men Grande Feu sử dụng lò đốt ở nhiệt độ Quy trình tráng men này cần đến lò đốt ở nhiệt độ có thể lên tới 1000°C. Các nghệ nhân bắt buộc phải dùng đôi mắt lành nghề để phát hiện khi nào màu sắc đạt độ hoàn hảo và khi nào lớp hoạ tiết được sắp xếp bằng các vảy vàng đạt độ cố định dưới lớp men mềm trong suốt.

https://donghocasioae1200.wordpress.com/2018/08/24/ran-ran-voi-dong-ho-nam-gia-re-casio-ae1200whd-chi-1-trieu-dong/

https://casioedificeeqb.wordpress.com/2018/08/24/tren-tay-dong-ho-casio-edifice-co-ket-noi-bluetooth-toi-dien-thoai/

https://daydadonghocasaublog.wordpress.com/2018/08/24/mo%CC%A3t-so-luu-y-khi-dung-day-dong-ho-da-ca-sau/

Loading Facebook Comments ...